Yatırım Yaparken Nelere Dikkat Ediyorum?

Bir girişime yatırım yaparken benim için yalnızca iyi bir fikir veya yüksek büyüme vaadi yeterli değildir.

10 yılı aşkın süredir sermaye piyasalarında aktif bir yatırımcı olarak, zaman içerisinde farklı sektörlerde çok sayıda şirketi ve yatırım fırsatını değerlendirme imkânım oldu. Halka açık şirketlerde edindiğim finansal analiz perspektifini, özel şirket ve girişim yatırımlarındaki daha yüksek büyüme potansiyeliyle birlikte değerlendiriyorum.

Benim için yatırımın temel sorusu şudur:

“Bu şirket bugün ne kadar değerli?” değil, “Bu şirket doğru koşullarda önümüzdeki yıllarda ne kadar büyük bir değer yaratabilir?”

Bu nedenle bir girişimi değerlendirirken birkaç temel kriter üzerinde özellikle duruyorum.

1. Kurucu ekip

İlk baktığım konulardan biri ekip.

Çünkü girişimcilikte iş modeli değişebilir, ürün değişebilir, pazar değişebilir. Ancak doğru ekibin değişen şartlara uyum sağlayabilmesi şirketin geleceği açısından çok değerlidir.

Kurucuların geçmiş deneyimleri, sektörel bilgileri, şirket üzerindeki hakimiyetleri, problem çözme yetenekleri ve uzun vadeli vizyonları yatırım kararımda önemli yer tutuyor.

2. Gerçek bir problem ve gerçek müşteri

Bir teknolojinin yenilikçi olması tek başına yeterli değil.

Ürünün veya hizmetin gerçekten önemli bir problemi çözüp çözmediğine ve müşterinin bunun için ödeme yapıp yapmadığına bakıyorum.

Özellikle mümkün olduğunca gerçek müşteri, gerçek satış ve gerçek gelir üzerinden değerlendirme yapmayı tercih ediyorum.

Sunumlarda anlatılan gelecek projeksiyonlarından önce şirketin bugün ne ürettiğine ve müşterisinin bugün neden para ödediğine bakıyorum.

3. Pazar büyüklüğü

Bir girişimin ulaşabileceği potansiyeli değerlendirirken faaliyet gösterdiği pazarın büyüklüğünü ve büyüme hızını inceliyorum.

Çünkü çok iyi yönetilen bir şirket bile küçük bir pazarda sınırlı bir değer yaratabilir.

Bu nedenle pazarın büyüklüğü, rekabet yapısı, uluslararasılaşma potansiyeli ve girişimin bu pazardan alabileceği pay benim için önemli kriterler.

4. Finansal performans

Girişim yatırımlarında finansalların özellikle önemli olduğunu düşünüyorum.

Ciro, büyüme oranı, brüt kâr marjı, net kâr, nakit akışı, müşteri başına gelir, müşteri edinme maliyeti ve şirketin nakit ihtiyacını birlikte değerlendiriyorum.

Bir şirket hızlı büyüyebilir. Ancak benim için önemli olan yalnızca ne kadar büyüdüğü değil, bu büyümeyi ne kadar verimli gerçekleştirdiğidir.

Gerçekleşmiş finansal sonuçları, mümkün olduğunda projeksiyonlardan daha fazla önemsiyorum.

5. Ölçeklenebilirlik

Özellikle teknoloji ve girişim yatırımlarında ölçeklenebilirlik benim için temel kriterlerden biri.

Şirket 10 milyon TL cirodan 100 milyon TL ciroya çıkarken maliyetlerini de aynı oranda artırmak zorunda mı?

Yoksa mevcut altyapısı, teknolojisi ve organizasyonuyla çok daha büyük bir müşteri kitlesine hizmet verebilir mi?

Bu fark, girişimin gelecekte yaratabileceği değer açısından oldukça önemli.

6. Rekabet avantajı

Bir şirketin yalnızca bugün başarılı olmasıyla ilgilenmiyorum.

Rakiplerinin yarın aynı ürünü veya hizmeti ortaya koyması durumunda şirketin ne kadar güçlü kalabileceğini de sorguluyorum.

Teknoloji, veri, marka, müşteri ağı, dağıtım kanalları, fikri mülkiyet, operasyonel altyapı veya güçlü müşteri ilişkileri gibi sürdürülebilir rekabet avantajları benim için önemli.

7. Değerleme

İyi bir şirkete yatırım yapmak ile iyi bir yatırım yapmak aynı şey değildir.

Bence girişim yatırımlarındaki en kritik konulardan biri de budur.

Bir şirketin çok büyük potansiyele sahip olması, her değerlemeden yatırım yapılabileceği anlamına gelmez.

Bu nedenle yatırım öncesinde şirketin mevcut değerlemesini; finansal performansı, büyüme potansiyeli, benzer şirketlerin çarpanları, pazar büyüklüğü ve gelecekte ihtiyaç duyacağı sermaye ile birlikte değerlendiriyorum.

Benim için doğru şirket kadar doğru fiyat da önemlidir.

8. Ortaklık yapısı ve yatırımcı hakları

Yatırım yapmadan önce şirketin ortaklık yapısını ve mevcut yatırımcılarını inceliyorum.

Kurucuların şirketteki payı, önceki yatırım turları, yatırımcıların hakları, gelecekteki sermaye artırımları ve oluşabilecek sulanma riskleri yatırım kararımın önemli parçaları.

Çünkü yatırım yaptığım şirket kadar, o şirketin ortaklık yapısının da sağlıklı olması gerektiğine inanıyorum.

9. Şeffaflık

Benim için yatırım ilişkisinin temelinde güven var.

Şirketin finansallarını, operasyonlarını, önemli sözleşmelerini ve yatırımcı açısından kritik bilgilerini ne ölçüde şeffaf şekilde paylaşabildiğine dikkat ediyorum.

Yatırım öncesinde zor sorulara açık ve veriye dayalı cevap verebilen şirketleri daha değerli buluyorum.

10. Sermayenin nasıl kullanılacağı

Yatırımın şirkete girdikten sonra nerede kullanılacağını da ayrıca değerlendiriyorum.

Yeni yatırım;

ürün geliştirmeye mi,

satış ve pazarlamaya mı,

yeni pazarlara açılmaya mı,

üretim kapasitesine mi,

yoksa yalnızca mevcut zararların finansmanına mı gidecek?

Benim için yatırım sermayesinin şirketin gelecekteki değerini artıracak alanlara yönlendirilmesi önemli.

11. Çıkış potansiyeli

Girişim yatırımında yatırımın nasıl gerçekleşeceği kadar, nasıl sonuçlanabileceğini de düşünüyorum.

Stratejik yatırımcıya satış, yeni yatırım turunda hisse satışı, şirketin daha büyük bir şirket tarafından satın alınması veya halka arz gibi olası çıkış senaryolarını değerlendiriyorum.

Yatırımın başında çıkış senaryosunu kesin olarak bilmek mümkün değil. Ancak şirketin ileride hangi yatırımcıların ilgisini çekebileceğini ve hangi ölçekte bir şirkete dönüşebileceğini öngörmeye çalışıyorum.

——-BENİM YATIRIM YAKLAŞIMIM——

Sonuç olarak bir girişime yatırım yaparken tek bir göstergeye bakmıyorum.

Güçlü ekip.

Gerçek problem.

Büyük ve büyüyen pazar.

Sürdürülebilir gelir.

Güçlü finansallar.

Ölçeklenebilir iş modeli.

Rekabet avantajı.

Makul değerleme.

Şeffaf yönetim.

Ve güçlü bir çıkış potansiyeli.

Bu kriterlerin mümkün olduğunca bir araya geldiği şirketleri yatırım açısından daha anlamlı buluyorum.

Ben sermayeyi yalnızca finansal bir kaynak olarak görmüyorum. Doğru girişime yatırım yapıldığında sermayenin yanında bilgi, deneyim, vizyon ve stratejik bakış açısının da şirkete değer katabileceğine inanıyorum.

Bu nedenle yatırım yaparken yalnızca bugünün şirketini değil, yarının şirketini satın almaya çalışıyorum.

Benim için girişim yatırımı, bir şirkete ortak olmaktan çok daha fazlası:

Doğru ekibe, doğru pazara ve doğru zamanda geleceğin büyük şirketlerinden birinin oluşumuna ortak olmak.