Baltayı Bilemeyen Oduncu: Girişimciliğin En Eski Tuzağı

Oduncunun biri ormana gelmiş, bütün gün ağaç kesmiş. Ertesi gün daha erken başlamış, daha geç bitirmiş. Üçüncü gün güneş doğmadan baltayı eline almış, gece yarısına kadar çalışmış. Ama her geçen gün kestiği ağaç sayısı azalıyormuş. Şaşırmış. Yanındaki yaşlı oduncu sormuş: "Baltanı ne zaman biledin son kez?" Cevap vermiş: "Vaktim olmadı, ağaç kesmekle meşguldüm."

Türkiye'deki girişimci ekosistemi, son yıllarda bu oduncunun hayranı olmuş durumda.

"24 Saat Yetmiyor" Efsanesi

Boğaziçi Ventures Genel Müdürü Barış Özistek, birkaç ay önce katıldığı bir programda şöyle demişti: "Pazar akşamı Netflix seyreden girişimciden girişimci olmaz. Pazar akşamı oturup yapay zeka modülü yapıyor olması lazım. 24 saatin yetmediği bir ortamdayız."

Cümle, girişimcilik camiasında çok tartışıldı. LinkedIn'de alıntılandı, paneler açıldı, "işte gerçek mentalite bu" diyenler de oldu karşı çıkanlar da. Destek verenler genelde işin para veren kısmında kalan ve bir şekilde parayı elinde tutan insanlar olarak gördüm, bir de onlara güzel görünmek isteyen ama mentaliteyi kavrayamamış insanlar. Ne çok insanı karşıma aldım di mi

Şimdi biraz toparlayayım. Bu cümleye ben tüm saygımla beraber katılmıyorum. Katılmama sebebim "tembellik savunusu" değil; tam tersine, daha verimli çalışmanın matematiği. Beni tanıyanlar bilir ki ben zaten tembellikten nefret eden bir adamım.

Çalışmakla Üretmek Aynı Şey Değil

Bir girişimcinin haftalık 80 saat "çalışması" ile haftalık 80 saat "üretmesi" birbirinden çok farklı iki şeydir. Çoğu kurucunun haftası şöyle geçer: 20 saat toplantı, 15 saat e-posta ve Slack, 10 saat yatırımcı güncellemesi, 10 saat operasyonel ufak yangın söndürme, 10 saat ekiple birebir görüşme, 10 saat etkinlik/network, 5 saat da "asıl iş."

Bu tempoda çalışan kurucu, Pazar akşamı Netflix yerine yapay zeka modülü yazmaya oturduğunda, baltası çoktan körelmiş demektir. Yazdığı kod kötüdür, aldığı karar aceledir, gördüğü çözüm yüzeyseldir. Çünkü zihin, tıpkı balta gibi, kullanıldıkça değil; bilendikçe keskinleşir.

Düşünmek Tembellik Değildir

Bir kurucunun takvimine baktığınızda en zor bulacağınız şey şudur: "düşünme saati" olarak bloke edilmiş, telefonsuz, toplantısız, hedefsiz bir iki saatlik dilim. Yoktur. Çünkü iş dünyasının kültürü, koltukta oturup pencereden dışarı bakan bir kurucuyu "çalışmıyor" olarak görür. Hâlbuki şirketin yönünü belirleyen kararlar, klavye başında değil; o pencerenin önünde alınır.

Jeff Bezos haftada iki "büyük karar" aldığını söylüyor. Bill Gates yılda iki kez "düşünme haftası" için ormana çekilip kimseyle konuşmuyor. Warren Buffett gününün %80'ini okumakla geçiriyor. Bu insanların ortak özelliği tembellik değil; baltalarını bilemeye ayırdıkları zamanın, ağaç kestikleri zamandan daha değerli olduğunu bilmeleridir.

24 Saat Yetmediği İçin Değil, Yetmez Sanıldığı İçin

"24 saat yetmiyor" cümlesinin altında yatan gerçek çoğu zaman şudur: Kurucu neyi yapmayacağına karar veremediği için her şeyi yapmaya çalışıyor. Önceliklendirmediği için her şey acil. Delege etmediği için her şey kendi masasında. Hayır demediği için her takvim deliği dolu.

Bu durumda 24 saat yetmez; 48 saat de yetmez. Çünkü sorun zamanın azlığı değil, stratejinin yokluğudur. Strateji ise koşarken değil, durarak kurulur.

Pazar akşamı yapay zeka modülü yazan kurucu, kısa vadede kahraman gibi görünür. Ama o kurucu altı ay sonra kendine şunu soracak: "Neden doğru şeyi değil, çok şeyi yaptık?" Cevap, o pazar akşamlarında saklıdır. Netflix izlemek zorunda değilsin; ama o iki saati ekip dışında birine, bir kitaba, bir yürüyüşe, hatta boş bir defter sayfasına ayırmak, ertesi hafta yazılacak koddan çok daha değerlidir.

Gerçek Ölçü: Düşünen Kurucu Daha Az Ama Daha Doğru Çalışır

Girişimcilikte ölçü "ne kadar çok çalıştın" değil, "kaç şeyi doğru yaptın"dır. Bu iki metrik aynı şey değildir — hatta çoğu zaman birbirinin zıddıdır. Çok çalışan kurucu yangın söndürür; düşünen kurucu yangını çıkmadan fark eder.

Girişimciliğin hakikati şudur: 7/24 çalışan kurucu, aslında hiç düşünmeyen kurucudur. Ve düşünmeyen kurucu, ne kadar hızlı koşarsa koşsun, yanlış ormanda ağaç kesmeye devam eder.

Ormanı değiştirmek için bir saat durmak gerekir. O bir saati olmayan kurucunun, yüz saati de olmayacaktır.